قورئانا که ریم ئه ساسێ بیر و هزرا و سه ر که هنیا شریعه ت و باشیایه و ئه وا ل قورئانا که ریم دا وه حیه ژ ئالێ خودێ ڤه نازل بیه و گوتنا پاک و هێژایی یا خودێ تعالایه کو بنیاتا هه ڤگرتن و ژیانێ یه و قانون و قرارێن وێ مه علوم دکت . وه هه ر موسلمانه ک دزانت ئه وا ل قورئانێ دا هه یی. شه ریعه ت و قانون و قرارێن ژیانێیه و دڤێ پێ بێت عه مه ل کرن و لسه ر وێ رێکێ حه ره که ت بێت کرن.
ئه ڤ قورئانا که ریم ب ئاوایێن ژێری به حسا ئه هلێ به یتێ دکت:
1_ ناڤی وایێ ئصطلاحی تینت. ئه و ئصطلاحا کو قورئانێ بخوه دانیی ئه و ژی ئه ڤه کو جارنا ئه وا ناڤ دکت ب «ئه هلێ به یت» چه وا کو ل ئا یه تا ته طهیرێ دا (ئه حزاب:33) هاتی و جارنا ژی ب «قوربا»یێ ناف دکت. چه وا کو ل ئایه تا مه وه دده تی دا (شوری:23) هاتی و ب ڤی ئاواییگه له ک ئایه ت نازل بینه کو سونه ت و حه دیسا پیغه مبر (صلی الله علیه و آله) ئه و (ئایه ت) به یان و روناهی کرنه ئه هلی ته فسیر و حه دیسی ژی ل کتیبین خوه یین کورت و دریژ داگیرانه و نفیسینه.
2_نڤیسین و لخوه داگرتنا قه ومین و تشتێن خاصێ ب ئه هلێ به یتێ ڤه. و ل ڤێ ده رحه قێ دا ژی گه له ک ئایه ت نازل بینه و ژ هێژان و قه در و قیمه ت و مه قام و مه دحێن وا دئاخڤن و به رێ ئومه تێ ددن وان. و ئه و ژی ب دو ئاوایه: جار هه یه به حسا هه میا پێ کڤه دکت. هه ر وه کو ل ئایه تا «موباهله»ێ و سوره تێ ده هر و ئایه تێن دیتر دا هاتی. و جارنا ژی هنو هنو و کتو کتو به حسا وا دکێ هه ر وه کو ئایه تا «ولایه ت»ێ چه وا کو ئه مر دکت:
یانی: «براستی هه ر تنێ وه لی و خوه یێ هه وه خودایه و پێغه مبھ رێ وی یه و ئه ون یێن ئیمان ئانیین و نمێژێ بجی تینن و زه کاتێ ددن ل حالێ رکوعێ دا».
ل ڤێده رێ ئه مێ ژناڤ گه له ک ئایه تێن ده رحه قێ مه زناهی و مه قام و ده ره جا بلندا ئه هلێ بیتێ دکن هنه کا ببژێرین و بنفیسین و ب کورتی ژێ خه به ر بدێن و ژ سه ره تیا ئه هلێ به یتێ باخڤن:
ئه لف- ئایه تا ته طهیرێ:
« براستی خودێ ئراده دکت کو پیساتییێ ژێ هه وه ئه هلێ به یتێ تنی ببت و هه وه پاکێ پاک بکت».
حه دیس و روایه ت ل ڤێ ده ر حه قێ دا گه له ک زه حفن کو مه خسه د ژێ «ئه هلێ به یت» ئه هلێ مالا پێغه مبه ر (صلی الله علیه و آله) و ئه و ژی « عه لی و فاطمه و حه سه ن و حوسه ینن».
ل ته فسیرا «درالمنثور» یا سیوطی دا بو روناهی کرنا مه عنا ڤێ ئایه تێ روایه تا ژێرێ هاتیه نڤیسین:
طه به رانی ژێ ئومّو سه له مێ ( حه ره ما پێغه مبه ر صلی الله علیه و آله نه قل دکت کو پێغه مبه ر صلی الله علیه و آله گوته فاطمایێ هه ره مالخوێ خوه و کورێن وی بینه بال من ئه وێ ژی دستورا وی پێک ئانی و چو ئه و ئانین، ڤێجا پێغه مبه ر صلی الله علیه و آله عبایێ خویێ فه ده کی ئاڤێت سه ر وان و پیره ده ستێ خوه دانی سه ر ملی وان و گوت:
ئه ی خودا براستی ئه ڤن ئه هلێ موحه مه د – ل روایه ته کی دا شونا به ره کتێن خوه سه ر ئالێ مو حه مه د دا برژینه چه وا کو ته سه ر ئالی ابراهیم دارژاندی، هه ر تویی خوه یێ مه دح و مه زناهیا».