Home Page
  Jîyanname
  BawerÎ
  Berhem
  Mesaj
  Ehkam û Fetwa
  Wêne

   E-Mail Listing:


 

بسم الله الرحمن الرحيم
?الحمد لله ربّ العالمين والصّلوة والسّلام على سيّدنا ونبيّنا أبى القاسم محمّد وآله الطّاهرين ولعنة الله على أعدائهم أجمعين إلى يوم الدّين?

RISALEYA TEWDHUL MESAIL

Ehkama teqld

Mesela 1: Di usla dn (bingehn ol) da gerek yeqn bawerya vebir ya mirov hebe. ev yeqn ji her dell r ve pk hat, bes e. i bi dell burhan be an j bi gotarn d bav gotarn mubelx be, her end nikaribe dell j bne.

Mesela 2: Mirov gerek di ehkama ne pwst da an muctehid be li ser r yn ictihada xwe emel bike an ji muctehidek teqld bike, yan: bi fermann w emel bike. an j di sreta da ku keyfyeta ihtiyat nas dike, bila p emel bike. Wusa ku bila yeqn bike teklfa (ew tişta di sty w-w da ye) xwe bi ch anbe wek: Eger hinek ji muctehidan emelek heram bizanibin hinek ewan j dibjin heram nne, bila p emel neke. eger emelek hineka ferz hineka j musteheb (sunet) bizanibin, bila p emel bike. herweha ferz e di keyfyeta ihtiyat da ihtiyat bike. Yan: herweha ihtiyat mimkun e ji end r ve be, rya ku dixwaze p emel bike gerek mna ihtiyat be.

Mesela 3: Kesek ku muctehid nebe kiryarn xwe b teqld bi ch bne teqld j neke, emeln w-w betal e. Yan: nikare bi w qma xwe bne gerek mna meselaya 13- emel bike.

Mesela 4: Teqld di ehkam da; emelkirina ferman yn muctehid e gerek ji muctehidek teqld bike ku: mr balix, baqil, şe y danzdeh imam, helal zade, zind adil be. Mexsed ji edalet ew e: karn hza nefsan seba bi channa (emeln) ferz terka gonehn mezin bila p ra hebe. ihtiyata wacib ew e ku merce teqld bila li pey dinya nebe. lazim e ji muctehidn dtir zanatir be; yan: di tgihiştina hukm Xwed da, ji hem muctehidn ax a xwe zanatirn be.

Mesela 5: Ryek ji ryn naskirina edalet başya zahir ye. Yan: bi w ra hatin yn j-yana bi hev ra hebe di şertn tvel de gerek mirov ew bibne  ka meseleyn şer riayet di-ke an cran rniştvann tax başbna w tesdq dikin.

Mesela 6: Herweha du muctehid ji aly ilm ve wekhev bin ihtiyata lazim ew e, mirov ji kesek ku parzertir e, teqld bike.

Mesela 7: Muctehid zanatirn digel s r t nas kirin:

a-      Mirov bi xwe yeqn bike an ewledar bibe. Wek mirov bi xwe ji kesn naser pispor be bikaribe muctehid zanatirn nas bike.

b-     Du kesn zana adil ku dikarin muctehid zanatirn nas bikin zanatirnbna kesek tesdq bikin. Bi şerta ku du kesn zana adil bi gotina wan ra mixalifet nekin.

c-      Ictihad zanatirnbna kesek bila ewqas belav bibe ku ji w belavbn şohret bona mirov zann an ewlet bila pk b.

Mesela 8: Eger naskirina zanatirn dijwar be, gerek ji kesek teqld bike bila guman li ser zanatirnbna w hebe. Eger ihtimalek zef bide ku kesek zanatirn e ihtimala zanatirnbna kesek d nede gerek ji w kesek teqld bike. herweha eger bizanibe ku meselen du kes an di zann da wekhev in an j kesek din bi diyar ji wan, ihtimalen zanatirn be ihtimala zanatirna din nede, gerek ji kesek mueyen e teqld bike. eger di nrna w-w da end kes zanatirn in ji kesn din li bal hev j wekhev in, gerek kesek ji wan teqld bike.

Mesela 9: S r hene ji bo bi destxistina fitwa ya muctehid:

a-      Mirov bi xwe ji muctehid she bike.

b-     Bihstin ji du kesn adil ku fitwaya muctehid neql dikin. Ten bihstina ji kesek adil asteng p re heye da ku ji gotina w, zann an j ewlt be.

c-      Dtina fitwa di risaleya muctehid da. Di hal da ku mirov bi rast bi w risal ewle bibe yan: bizanibe hem risal, muctehid bi xwe hazir kirye an j kesn ku ji bo w saxlem ewledar in, amade kiribin.

Mesela 10: Teqld ten di tiştn ferz heram da lazim e. L teqld di tiştn sunnet da lazim nake meger saunnetek be ku di w da ihtimala wucb hebe.  

Mesela 11: Heya mirov bi xwe yeqn neke ku fitwaya muctehid hatye guhurandin, dikare ewa ku di risal da hatye nivsandin p emel bike. eger ihtimal bide ku fitwaya muctehid hatye guhurandin, lkoln lazim nake.

Mesela 12: Mayna li ser teqlda muctehid mir, caiz e. Di rewşa da ku muctehid mir muctehid zind di zann da wekhev bin. herweha yek ji wan zanatirn b, teqld ji zanatirn lazim e. Di mayna li ser teqld a mir da ferqek di nava meseleyn ku p emel kirye meseln ku p emel ne kirye, tune.

Mesela 13: Vegern ji muctehid sax bi mucehid sax din, di rewşa (di zann da) wekhev bin da, caiz e. eger din zanatirn be, vegerna li w ferz e.

Mesela 14: Dema fitwaya merce teqld hate guhurandin, emelkirina muqellid bi fitwaya ber caiz nne. L eger fitwaya ber mna ihtiyat be, emel bi w ji ber ihtiyat astengek j ra tune.

Mesela 15: Eger mukellef (muqellid) demek ibadet xwe b teqld bi ch bne miqdara w ibadet j nizanibe di v hal da eger bizanibe ew ibadet mna fitwaya muctehidek ku gerek ji w teqld bikira, e, bi ch anye, ew ibadet dirust e. di xnc v hal da ferz e bi qasa ku yeqn bi derbazbna heye qeza bike. Helbet di sret da ku merce teqld niha w qezay ferz bizanibe. ihtiyata musteheb ew e ku bila bi qasek qeza bike, da ilma ji sty w-w derketye bi destxistibe.

Mesela 16: ferz e li ser mukellef  di meseleya lazimbna (teqld ji zanatirn) an (nebna lazimbn) ji muctehidek zanatirn teqld bike.

Mesela 17: Eger muctehidek di ehkama ibadet da zanatirn be muctehidek din j di ehkama muamelat da, ihtiyat ew e mukellef  teqld par veke yan: di ibadet da ji y ewil di muameat da j ji y duyem teqld bike.  

Mesela 18: Ferz e, mukellef di dema lkolna zanatirn da ye, digel ihtiyat emel bike.

Mesela: 19: Eger muctehid zanatirn di meselek da fitwa bide, muqellid w muctehid nikare di w mesel da bi fitwaya (muctehidek) din emel bike. L eger fitwa nede bije ihtiyata wacib, muqellid dikare an bi v ihtiyat emel bike an j bi muctehidek ku zanna w ji  muctehid ewil, kmtir an mna hev bin, vegere (p emel ke).

EHKAMA TEHARET
Ava mutleq mudaf

Mesela 20: Av an mutleq e an j mudaf: Ava mudaf avek e ew ji tiştek bigirin ,mna ava zebeş hurm an digel tiştek tevlihev keve, mna ava ka ewqas bi her mna w tevlihev keve ku d ji w ra av ney gotin, xnc vana (rewşa) av mutleq e. Ava mutleq pnc beş e:

1-     Ava kur.

2-     Ava km.

3-     Ava herk.

4-     Ava baran.

5-     Ava br.

1- Ava kur

Mesela 21: Ava kur: miqtara avek e ku eger di chek da dirja, beraya kraya her yek ji wa 3.5 buhust e birjin w ch tij ke. giranya w j ji 128- men Tebrz 20 misqal kmtir be.

Mesela 22: Eger eyn-ul necis (necisa bi xwe) mna mz, xn, bigihje ava kur herweha bi sedema w bn an reng an tama av biguhure, av necis dibe. L eger neguhure necis nabe.

Mesela 23: Eger yek ji sifetn ava kur bi sedema xnc necaset b guhurandin, necis nabe.

Mesela 24: Eger necisa bi xwe wek xn bigihje ava ku ji kur zdetir e bhn an reng an tama bexşek ji w biguhurne, herweha miqtara ku ne hatye guhurandin ji kur kmtir be av teva necis dibe. eger qasa kur an j zdetir be ten miqdara ku bn an reng an tama w b guhurandin, necis e.

Mesela 25: Eger ava avpijn girdaya ava kur be di rewşa da berya ku bibe dilop dilop bi ava necis b girdan ji ber ihtiyata wacib digel w tevlihev be, w ew pak bike. L eger pişt dilop dilopbn ser ava necis da b rijandin, ew pak nake.

Mesela 26: Eger tişta necis bin kanya ku girdaya ava kur e bişo, ava ku ji w tişt dirije eger girdaya ava kur be bn an reng an tama necaset ne girtibe, pak e.

Mesela 27: Eger miqdarek ji ava kur qeşa (cemed) girtibe may ya w qas kur nebe herweha necaset bigihje w, necis dibe. her qasa ku qeşa bihele necis dibe.

Mesela 28: Ava ku qas kur b, eger mirov şik bike ji kur kmtir bye an ne hukma ava kur p ra heye; yan necaset pak dike eger necasetek j bigihje w necis nabe. ava ku ji kur kmtir b mirov şik bike ku bi miqdara kur hatye an ne, hukma ava kur p ra tune.

Mesela 29: Digel du r kurbna av sabit dibe:

a-      Mirov bi xwe yeqn bike an ewle be.

b-     Du mrn adil xeber bidin. Di sabitbna w da xebera kesk av di dest w da ye, asteng tda ye.

2- Ava km

Mesela 30: Ava km: avek e ku bila ava baran, ava br, ava herik ava kur nebe.

Mesela 31: Eger ava km ser tişta necis da b rijandin an tişta necis bigihj, necis dibe. L eger ji jor da ser tişta necis da b rijandin qasa ku bi w tişt digihje necis, her i berjortir ji w be pak dibe. eger him mna avpijn bi pestey ji jr berjor here di sret da, ku necast bigihje jor , jr necis nabe. L eger necaset bigihje jr, jor necis dibe.

Mesela 32: Ava kma ku li ser tişta necis b rijandin j cida bibe, necis e. Herweha ji ber eqwa gerek ji ava gerek ji ava km j, ku pişt paqijya 'eyn necaset (necaseta bi xwe), bona şştina tişta necis ser w da (av) dirjnin j cida dibe, xwe j dr bixin. L ava ku bi w ch mexreca mz xait (g) t şştin digel şert pnc şert pak dibe:

a-      Bn an reng an tama necaset ne girtibe.

b-     Necasetek ji der ve bi w ne gihtbe.

c-      Necasek din wek xn, gel mz an g derneketibe.

d-     Zereyn g di nava av da ney dtin.

e-      Ji miqtara normal zdetir, necaset dora mexrec ne gihştibe.

3- Ava herik

Mesela 33: Ava herik: Avek e ku xwedy serkan herikn e mna v ku ji erd dikele p re herikn hebe, wek serkan co.

Mesela 34: Ava herik eger i kmtir ji kur be, herweha necaset bigihje w heya gava bn an reng an j tama w bi sedema necaset ney guhurandin, pak e.

Mesela 35: Eger necasetek bikeve nava ava herik, miqtarek ji w bn an reng an j tama w bi sedema necaset guhurbe necis e, aly ku girday serkany ye eger i ji ava kur kmtir be pak e. avn din yn em, eger qasa kur be an bi sedema ava ku ne guhurbe, bi ava aly serkany girdaybe, pak e, eger nebe necis e.

Mesela 36: Ava serkanyek ku ne herik be lbel wusa be ku eger ji w av bikşin herweha dikele, eger necaset bigihj, heya dema ku bn an reng an j tama w bi sedema necaset ney guhurandin, pak e.

Mesela 37: Ava ku li kleka em sekinbe girday ava herik eger necaset bigihj heya dema bn an reng an j tama w bi sedema necaset ney guhurandin, pak e.

Mesela 38: Serkanya ku meselen di zivistan da dikele di havn da nakele ten dema bikele j, eger ji ava kur kmtir j be digel gehştina necaset, necis nabe da ku bn an reng an j tama w bi sedema necaset ney guhurandin.

Mesela 39: Ava boryn hemam eger girdaya ava kur be mna ava herik ye ava boryn avahyan eger girdaya ava kur be herweha necaset bigihje w heya bn an reng an j tama w bi sedema necaset ney guhurandin, pak e.

Mesela 40: Ava ku li ser erd diherike l ji erd nakele, herweha kmtir ji ava kur be necaset bigihje w, necis dibe. L eger ji jor da bi jr ve birije, herweha necaset bigihje jra w jora w necis nabe.

4- Ava baran

Mesela 41: Eger bi tiştek necis ku 'eyn necaset li ser w nebe, carek baran ser da bibare ew ch ku baran ser da barbe, pak dibe. ji bo xale kincan wek van lazim nake b givaştin. L barya du an s dilop baran kaf nake. Belk gerek wusa be ku bila bjin baran t.

Mesela 42: Eger baran li ser eyn necaset bibare biherike chk din, hereweha eyn necaset p ra nebe bn an reng an j tama necaset ne girtibe xwe, pak e. jar eger li ser xn baran bibare biherike, herweha zerek xn tda hebe an ku bn an reng an j tama xn girtibe xwe, necis e.

Mesela 43: Eger li ser avahy eyn necaset hebe, heya dema ku baran li ser da dibare, ava ku li tişta necis dikeve ji ser avah an j ji borya av dirije, pak e. paş dema pişt birna baran ger diyar be ava ku dirije li tiştek necis ketibe, necis e.

Mesela 44: Erd necisa ku baran li ser w da dibare, pak dibe. eger baran li ser erd biherike bigihje chek ku ser girtbe, wder j pak dike.

Mesela 45: Xwelya necisa ku bi sedema baran bibe her av ser w girtibe, pak dibe.

Mesela 46: Hergav ava baran li chek kom bibe eger i ji ava kur kmtir be herweha dema ku baran t tiştek necis tda bişon av, bn an reng an j tama necaset ne girtibe, ew tişt pak dibe.

Mesela 47: Eger li ser xala ( wek w) paka ku li ser erd necis be, baran bibare li ser erd necis biherike, xale (wek w) necis nabe erd j pak dibe.

Mesela 48: Eger ava baran an avek din di alek da kom bibe ji ava kur kmtir be herweha pişt birna baran, necaset l keve, necis dibe.

5- Ava br

Mesela 49: Ava bra ku ji erd dikele, eger i kmtir ji ava kur be herweha necaset l keve, heya dema ku bn an reng an j tama w bi sedema necaset ney guhurandin, pak e. Lbel musteheb be pişt lketina hinek necasetan, qasa ku di kitbn da bi dirjay hatye gotin, ji w ava br were kişandin,

Mesela 50: Eger necasetek birjin hundur br bn an reng an j tama w biguhurne, dema ew pak dibe ku digel ava ku ji br dikele tevlihev be bi sedema w, guhurya av ji navber bie.

Ehkama ava

Mesela 51: Ava mudaf, tiştek necis pak nake, desmj xusl j bi w betal e.

Mesela 52: Eger zerek necaset bikeve nav ava mudaf necis dibe. Lbel ava mudaf ji jor de li ser tişta necis b rtin, qasa ku li tişta necis ketibe, necis, qasa ku ji w berjortir e, pak e. Meselen ava gul ji guldang li ser dest necis b rtin, ewqasa ku li dest ketibe, necis, ewqasa ku li dest ne ketibe, pak e. eger wek avpijn digel pest ji jr ve were jor eger necaset were jor, j ra w necis nabe.

Mesela 53: Eger ava mudaf a necis, bi şiklek wusa tevlihev ava kur an ava herik be, d j ra ava mudaf ney gotin, pak dibe.

Mesela 54: Ava ku mutleq b diyar nne mudaf bye an ne, mna ava mutleq e. Yan: tişta necis pak dike desmj xusl j bi w dirust e. Ava ku mudaf b diyar nne mutleq bye an ne, wek ava mudaf e.Yan: tişta necis pak nake desmj xusl j p betal e.

Mesela 55: Ava ku diyar nne mutleq e an mudaf, diyar j nebe ber mutleq b mudaf, necaset pak nake, p desmj xusl j betal e. Lbel eger qasa ava kur an zdetir be necaset li w keve, hukm bi necisbna w nabe.

Mesela 56: Ava ku eyn necaset, mna xn mz li w keve bn an reng an j tama w biguhurne eger i bi ava kur an ava herik ve girday be, necis dibe. L eger bn an reng an j tama w bi sedema necaseteka ji dervey w be, b guhurandin, meselen mirdarek li kleka av be bna w biguhurne, necis nabe.

Mesela 57: Ava ku eyn necaset mna xn an mz birjin nav bn an reng an j tama w biguhurne, herweha ku bi ava kur an bi ava herik b girdan, an baran li ser da bibare, an ba, baran birje nav w, an ava baran dema barn ji borya ku tda diherike guhurna ji navber here pak dibe. Lbel ji ber ihtiyata wacib gerek ava baran an ava kur an j ava herik bi w re tevlihev be.

Mesela 58: Eger tişteka necis ku lazim nake b givaştin di ava kur an herik da bişon, ava ku pişt derxistin, ji w dirije pak e. L tiştn ku mna kinc xale (wek w) ji ber ihtiyat di ava kur an herik da j ji bo derxistina arav givaştin lazim e, y mna w ne, ji ber ihtiyat arava w necis e.

Mesela 59: Ava ku pak b diyar nne necis bye an ne, pak e. ava ku necis b diyar nne pak bye an ne, necis e.

Mesela 60: Bermayya kuik, beraz kafir, necis e xwarina w j heram e. bermayya heywan yn heram goşt in, pak xwarina w j mekrh e.

Ehkama texell (derketina ser desmja pik  mezin)

Mesela 61: Ferz e mirov dema texell an xnc w, chn ewret yn xwe ji kesekn mukellef in, heya kesekn ku mna xşk, d bira ji bo w-w mehrem in, herweha ji dn mumeyyiz ji zarokn ku baş xiraby fam dikin, veşre (bigire). L jin mrn hev lazim nake chn ewret yn xwe ji hev veşrin.

Mesela 62: Lazim nake mirov gel tiştek taybet ewreta xwe binixumane, eger meselen bi dest xwe j binixumne, bes e.

Mesela 63: Dema texell gerek aly pş y beden, mna zik sing an pişta mirov aly qibl ve ney.

Mesela 64: Eger dema texell aly pş an pişta mirov aly qibl ve were, l ewreta xwe ji aly qibl bizivirne bes nne, eger pşya beden an pişt aly qibl ve nebe, ihtiyata wacib ew e ku ewreta xwe pş an pişt aly qibl ve neke.

Mesela 65: Di dema paqij mexreca mz an xait an j istibra, pş an pişt aly qibl ve bibe asteng j ar tune. Lbel ihtiyata musteheb ew e ku di v hal da j, pş an pişt bila aly qibl ve nebe.

Mesela 66: Eger ji ber ku namehrem ew nebne, mecbr bibe ku bi pş an pişt aly qibl ve rn, gerek aly qibl ve rn. eger bi sedemek din mecbr be ku bi pş an pişt aly qibl ve rn, j ra astengek tune.

Mesela 67: Ihtiyata wacib ew e ku zaroka dema texelly bi pş an pişt aly qibl ve nede rniştin.

Mesela 68: Li ar ch texell heram e:

a-      Di kolan keyn pş girt da. Di hal da ku xwedyn w zn ne didibin.

b-     Di milk kesek da ku zna bona texell ya w tune be.

c-      Li chn ku ji bo hinekan hatibe weqf kirin. Mna hinek ji medresa.

d-     Li ser mezel mirov mumin. Di hal da j ra b hurmet be.

Mesela 69: Mexreca mz bi xnc av paqij nabe. Eger pişt berterfbna mz carek bişo bes e. Eger i ihtiyata musteheb ew e ku du car were şştin. Lbel kesekn ku mza wan ji xnj mexreca mz a xweza t, gerek du car bişon. Bi taybet eger hatina mz ji xnc mecraya normal be.

Mesela 70: Eger mexreca xait bi av were şştin, gerek ji xait tiştek li wira nemne. L mayna reng an bna w j re astengek tune.eger di cara ewil da wusa b şştin ku zerek ji xait li wder nemne, du car şştin lazim nake.

Mesela 71: Her dem gel kevir an herya ku hişk bye wek van xait ji mexrec paqij bikin, eger i ch ihtiyatkirin e lbel ji bo nimjkirin astengek tune.

Mesela 72: Lazim nake gel s heb kevir an bi s pere ch mexrec paqij bike, belk bi alyn kevirek an perek bes e. Lbel gerek ji s car kmtir nebe. Lewra eger mexrec bi hest sergn an j gel tiştn din ku j ra hurmet lazim e, mna kaxizn ku nav Xud li ser w hatye nivsandin paqij bike, nikare nimj bike.

Mesela 73: Di s hala da mexrec bi av t şştin:

a-      Dema ku digel xait necasetek din wek xn p ra hatibe.

b-     Dema necasetek din ji der ve li mexrec ketibe.

c-      Dema der dorn mexrec ji miqtara normal zdetir lewitbe.

Di xnc van hala da mirov dikare mexrec bi av bişo an j bi destrn ku ew paş b gotin bi pere, kevir wek van, paqij kir. Eger i bi av şştin baştir be.

Mesela 74: Eger mirov şik bike ku mexrec pak kirye an ne, eger i her dem pişt mzkirin an xait zka xwe paqij dikir, ihtiyata wacib ew e ku xwe paqij bike.

Mesela 75: Eger pişt nimj şik bike ku berya nimj mexrec pak kirye an ne, nimja kirye durist e, lbel ji bo nimjn din gerek xwe paqij ke.

Istibra

Mesela 76: Istibra emelek sunet e ku mran pişt mzkirin pk tnin, end beş e. baştirn wana ev e ku pişt xilasbna mz, eger mexreca xait necis be, ewil wder t paqij kirin, paş s car gel tilya nvek a dest ep ji mexreca xait heya paşna alet t kişandin paş gel tilya mezin datne ser alet tilya nşandek (şehadet) digire bin alet s car (ji paşn heya) ch sunet t kişandin vca s car ser alet t giwaştin.

Mesela 77: Ava ku cara pişt lstna (bi xwe ra) ji mirov t j ra mez t gotin, pak e. ava ku cara pişt men (ji mirov) t j ra wez t gotin, pak e. L ava ku cara pişt mz (ji mirov) t j ra wed t gotin, pak e. herweha mirov pişt mzkirin istibra bike paş j avek b şik bike ku mz e an yek ji wana ye, pak e.

Mesela 78: Eger mirov şik bike ku istibra kirye an ne, şiletyek j were ku nizanibe ev pak e an ne, necis e. herweha desmj girtibe, betal dibe. Lbel eger şik bike istibraya ku pk anye rast e an ne j şiletyek b ku nizanibe ev necis e an ne, pak e. Desmj j betal nabe.   

Mesela 79: Kesek ku istibra ne kiribe eger bi sedema w ku midedek ji mzkirina w borbe, yeqn bike di mecra da mz ne maye şiletyek j were şiletyek j were şik bike ku pak e an ne, ew şilat pak e desmj j betal nake.

Mesela 80: Eger mirov pişt mz istibra bike desmj bigire, herweha pişt desmj şiletyek j were ku bizanibe mz e an j men, j ra ferz e ihtiyaten xusl bigire desmj j bigire. Lbel eger desmj ne girtibe, ten girtina desmj bes e.

Mesela 81: Ji bo jinan istibra mz tune eger şiletyek j were şik bike ku pak e an ne, pak e. Xusl desmja w j betal  nake.

Sunet mekrhn texell

   

Mesela 82: Sunet e dema texelly da li chek rn ku kesek din ew nebne, gava yna tuwalet ewil nig (py) ep gava derketin j ewil py rast t avtin. herweha sunet e di hal texelly da mirov ser xwe bigire giranya beden bide ser py ep.

Mesela 83: Di edema texelly da rniştin li ber tav heyv mekrh e, l eger ch ewreta xwe bi tiştek binixfe mekrh nne. di dema texelly da rniştina li beranber ba, di cade rya da, di kolana da, li ber der mala, di bin dara ku fk dide da, xwarina tiştek, sekinna pir paqijkirina bi dest rast mekrh e herweha axiftin di hal texelly da l eger mecbr be an j zikr Xud bike j ra astengek tune.

Mesela 84: Mzkirina li pya mzkirina li ser erd hişk li ser qulikn kzikan da di nav av da, bi taybet ava ku naharike, mekrh e.

Mesela 85: Nena ser mz xait mekrh e eger zirar bigihne gerek bie.

Mesela 86: Sunet e mirov berya nimj, berya raketin, barya cima pişt hatina meny mza xwe ke.

NECASAT

Mesela 87: Necasat yanzdeh tişt in:

1-     Mz.

2-     Xait (g).

3-     Men.

4-     Mirdar.

5-     Xn.

6-     Kuik.

7-     Beraz.

8-     Muşrik.

9-    Şerab.

10-Fuqqa (bra)

11-Xdana hştira ku necaset dixwe.

1 2- Mz xait

Mesela 88: Mz xaita mirov heywann heramgoşt ku p ra xna pekn hebe yan: dema reha w were jkirin xn j dipeke, necis e.

Mesela 89: Zra teyrn heramgoşt, pak e.

Mesela 90: Mz xaita heywan a necasetxwar, nesic e. herweha ye mz xaita heywana ku p ra wet kiribe, yan: nzk w be. herweha mya ku goşt w ji şr baraz qelew be.

3- Men

Mesela 91: Menya heywana ku p ra xna pekn hebe, necis e.

4- Mirdar

Mesela 92: Mirdar: heywana ku p ra xn pekn heye, necis e. i bi xwe mirar be an j mna fermana ku şeret diyar kirye ney ser j kirin. Ji ber ku mas xna pekn p ra tune, eger i di nav av da j bimire, pak e.

Mesela 93: Tiştn ku ji mirdar wek hir, pir, tiftik, hest diran tda rih tune ne eger ji xnc heywann wek kuik beraz bin, pak e.

Mesela 94: Eger ji beden mirov an heywana ku xna pekn p ra heye di hal da ku dij, goşt an tiştek din ku tda rih hebe j cuda bikin, necis e.

Mesela 95: Qaikn lva yn ch dinn beden d dema ku diweşin, eger i b rakkirin, pak e.

Mesela 96: Hka ku ji zik mirşka mir da derdikeve, eger i qaik ser w sip nebe j, pak e.

Mesela 97: Eger berx kar bimirin, penrheyva ku di şrdanga wan da heye, pak e. L gerek zahir w b şştin.

Mesela 98: Dermann ran, etr (tiştn bhndar), rn, boyaxa sola sabn ku ji welatn ku ne misilmanin tnin, eger mirov bi necaseta wan yeqn neke, pak e.

Mesela 99: Goşt beza ku di dest misilmana da be, pak e. L eger bizanin ku ew misilman ji kafir sitandye pirsiyar j ne kirye ku ji heywan e ku gel fermana şeret hatye ser jkirin an ne, necis nne l xwarina wan heram e nimja bi kincn ku ji erm post w hatye kirin, b kirin durist nne.       

5- Xwn

Mesela 100: Xwna mirov xna her heywann ku dipeke, yan: heywana ku eger damara w were birn xn j bipeke, necis e. Vja xna heywana ku mna mas mş xna pekn p ra tune, pak e.

Mesela 101: Eger heywana helalgoşt bi destra ku di şeret da hatye diyar kirin b ser jkirin xna w bi qasa normal j were, xna ku di hundur bedena w da dimne, pak e. lbel eger bi sedema bngirtin an bi sedema ku ser heywan li ch bilind bibe xn bizivire bedena heywan, ew xn necis e.

Mesela 102: Xna ku di hundur hk da ye necis nne. L ihtiyata musteheb ew e ku xwe ji xwarina w biparzin.

Mesela 103: Avzera ku di hal saxbn da li dora birn  t dtin eger diyar nebe ku gel xn tevlihev e, pak e.

Mesela 104: Xna ku cara dema dotina şr da t dtin, necis e şr necis dike.

Mesela 105: Xna ku ji navbera diranan t, eger bi sedema tevlihevbna bi tuk ra ji navber here, pak e di v rewş da ji daqulandina w ra astengek tune.

Mesela 106: Xna ku bi sedema hincirandin di bin neynuk da an j di bin erm da hişk dibe, eger wusa be d j ra xn ney gotin, pak e l eger j ra xn b gotin di halek da necis dibe ku neynuk an j erm b qulkirin. Di v hal da eger j ra dijwar tune be gerek ji bona desmj xusl, xn j derxe eger j ra dijwar be gerek dora w wusa ku necis pir nebe, b şştin pne an tiştek mna pne daynin ser bila bi dest şil ser pne ra b kişandin.

Mesela 107: Eger mirov nizanibe ku xn di bin erm da hişk bye an goşt bi sedema hincirandin ketye w hal, pak e.

Mesela 108: Eger dema ku xwarin dikele zerek xn bikeve nav, hem xwarin firaqa ku tda ye dibe necis. kelandin, tn agir tişta pak nake.

6 7- Kik beraz

Mesela 109: Se barazn ku li erd ziwa dijn heta prt pir, hest, pencik, neynuk kamn wan j necis in. Lbel se berazn av, pak in.

8- Muşrik

Mesela 110: Muşrik yan: kesn ku ilahek xnc Xweday yekta bihebnin (pt perest) an ji bona Xweda şirga bigirin bi du heb an j bi end heb ilaha biperestin, necis in. lbel kesn ku yekatya Xuda y subhan qebl bike yek ji pxembern Xweda qebl kiribin (Cih, Xiristyan, Zerduşt Saibyan), pak in. Ehl Kitb eger bi sedema tehrf di ol xwe da bibin muşrik, hukma muşrik yn din bi wan ra heye necis in. herweha kesn ku b ol in tu ilahek qebl nakin j necis in. Nasibyan ku dijmin Ehl Beyt ne, necis in. Xaricyan Misilmann ku bne muşrik Hz. 'El ('e.s.) ilah bizanibin an j yek ji pewistyn ol inkar bikin ku bizivire ser inkarkirina Xud Resl Xud, necis in.

Mesela 111: Beden muşrik teva, heta por, neynuk kam (şilat xdana) w-w j necis e.

Mesela 112: Eger d, bav, bapr bapr zarn nabalix muşrik bin, ew zar j necis e. Eger yek ji wan Misilman be zarok pak e.

Mesela 113: Kesek ku diyar nne Misilman e an ne, eger  hereweha Misilman an kafirbna w di ber da j diyar neb, pak e. Lbel hukmn din yn Misilmana p ra tune. Meselen nikare gel jina Misilman bizewice an di goristana Misilman da b defin kirin.

Mesela 114: Eger Misilanek r ji yek 12 Imama ra bike an j bi wan ra dijminat bike, necis e.

Mesela 115: Ehl Kitb (Cih, Xiristyan Mecs) pak in.

Mesela 116: Murted ji aly necis paky ve hukma kesan bi wan ra heye ku hatibee se kjan ol. Ji ber ku eger muşrik be, necis e eger hatibe ser ola Cih an Xiristyan, hukm dibe bi pakya w-w.