Home Page
  Jîyanname
  BawerÎ
  Berhem
  Mesaj
  Ehkam û Fetwa
  Wêne

   E-Mail Listing:


 

EHKAM JI BO CIWANAN

Ictihad teqld

Mirov dikare ji ber ictihad an teqld bi hukmn ol emel bike.

Ictihad: Karna istinbat derxistina hukmn ol ji serkanyan. Bi taybet ji Quran hadsn Ehl Beyt ku pişt frbna zannn slam hewildan koşna pir gel arkarya lah, pk t re ictihad t gotin. kesek ku xwedy weha karna ilm j be j ra muctehid t gotin.

Teqld: Bi wateya peyrew li peyn e. L li vder bi menaya peyrew emelkirina fitwaya muctehi e; yan meriv karn xwe li gora fitwaya muctehid bi ch tne.

Mesela 1: Ji muctehid ku kesn din ji w teqld bikin ra merce teqld ji kesek muctehid teqld bike ra j muqellidt gotin.

Mesela 2: Kesek ku muctehid nne, nikare ehkam emrn lah ji serkanyn w derxe. Gerek ji muctehid teqld bike; yan karn xwe mna fitwaya w bi ch bne.

Mesela 3: Wezfa pir xelk di hukmn ol da, teqld ye; ji ber ku kesn km hene bikaribin di ehkam da, ictihad an j ihtiyad bikin.

Mesela 4: Muctehid ku mirov ji w teqld dike gerek xwedy şrtn jr be:

*Adil be,

* Li jn be,

* Mr be,

* Balix be,

* Bi aqil be,

* Helal zade be,

* Şiy danzdeh imam be,

* Ji muctehidn din zanatirn be.

Mesela 5: Meriv nikare ji ser de ji muctehid mir teqld bike. Lbel eger meriv ji muctehidek teqld bike paş ew muctehid bimire (muqellid) dikare mna mesela ku b, teqld bike.

Mesela 6: Eger muctehid ku mirov j teqld dikir wefat bike ew ji muctehid li jn ye zanatirn be, gerek li ser teqlda w b sekinandin. Herweha muctehid li jn ye ji w zanatirn be, gerek ji muctehid li jn ye b vegerandin. Eger wekhev bin an j zanatirnbna wan diyar nebe, mirov dikare li ser teqlda y mir bisekine an vegere ser muctehid li jn ye.

Mesela 7: Mirov dikare Muctehid zanatirn gel s r nas bike:

* Mirov bi xwe yeqn bike an j ra ewlet pk b; mna ew kesek ku ji ehl ilm pispor be bikaribe muctehid zanatirn nas bike.

* Şahidatya du kesn alim adil in ku dikarin muctehid zanatirn nas bikin bi şert ku du kesn alim adiln din bi gotina wan mixalifet nekin.

* Zanatirnbna w wusa bi nav be ku ji bo mirov ewlet bila pk b.

Mesela 8: Ryn bi destxistina fitwa ya muctehid mna rz a şr e:

* Bhistin ji muctehid bi xwe.

* Bhistin ji du kesn adil in.

* Bhistin ji kesek adil, wusa ku ji gotina w bila ewlet pk b.

Mesela 9:Eger fitwaya muctehid di meselek da b guhurandin, muqellid gerek li gora fitwaya n emel bike. Emelkirina bi fitwaya ber caz nne meger ew fitwaya ewil mna ihtiyat be.

Mesela 10: Ferz e, meseln ku pir caran mirov hewcey wan e, hn bibe.

Ferqa di nava ihtiyata musteheb ihtiyata wacib

Mesela 11: Ihtiyata musteheb her dem bi fitway ra ye; yan di w mesel da, muctehid bi diyarkirina nrna xwe rya ihtiyat ra j nşan kirye muqellid dikare di w mesel da, gel fitwa an gel ihtiyat emel bike. L nikara bi mucehidek din muraciet bike. Mna v mesel:

Firaqa necis ku carek di ava kur da b şştin pak dibe, l ihtiyat ew e ku s car b şştin.

Ihtiyata wacib bi fitway ra nne muqellid dikare bi w ihtiyat emel bike an j muraciet muctehidek din bike. Mna v mesel: Ihtiyat ew e ku li ser pel (dara) tiry, eger ter be bila secde ney kirin.

Nşana bulx sala mukellefbn

Bulx ji bo kur li gora tiştn jr t zann:

1- Derketina prta (pira) sitr di bin navk da (jora alet).

2- Hatina men (ava mran) di xwe da an d hişyary da.

3- Kamilbna 15 salya ko (hicr) ku 153 roj 6 saet ji 15 salya zayn kmtir e.

Bulx ji bo kean li gora tiştn jr t zann:

1- Derketina prta (pira) sitr di bin navk da (jora ewret).

2- Hatina men di xwe da an d hişyary da.

3- Kamilbna 9 salya ko ku 97 roj 22 saet 48 deqqe ji 9 salya zayn kmtir e.

TEHARET

Hukmn necasata

Teharet paqijya beden herima jyan, di slam da gelek pir girng e. Mirov gerek ji xwarin vexwarina tiştn necis xwe biparze kincn xwe ji bo nimj ku baştirn rbaza ibdeta Rebb alema ye, paqij ke btir e paqijtirn kincn xwe li xwe ke. Loma naskirina tiştn necis hnbna rbaz a paqijkirina wan j lazim e.

Mesela 12: Xnc yanzdeh tişt an tiştn ku bi sedema wan necis dibin, hem tişt pak in.

Mesela 13: Tiştn ku necis in pk tn ji:

1- Mz.

2- G (xait).

3- Men.

4- Mirdar.

5- Xn.

6- Se (kuik).

7- Beraz.

8- Şerab.

9- Bra.

10- Kafir; ku beden w-w teva necis e. L ehl kitb (Cih, Xiristyan Mecs) pak in.

11- Xdana hştir a necasetxwar.

Mesela 14: Mz xaita mirov heywann heram goşt ku xna pkn bi wan ra heye, necis e.

Mesela 15: Heywan du bir in, hinek wan bi xna pekn in; yan eger reh wan b birn, xn bi pest j derdikeve hinek din n wan j xna pekn p ra tunun; yan eger reh wan b birn, xn bi pest dernakeve.

Mesela 16: Mz medfa (rx, zr hwd) heywann helalgoşt; mna ga ilek, m heywann ku xna pekn p ra tune; mna mar mas, pak e.

Mesela 17: Mz medfa heywann ku goşt wan mekth e, pak e. Wek hesp ker.

Mesela 18: Zra teyrn heramgoşt in; mna qijik, pak e.

Hukmn mirdara

Mesela 19: Ji heywana ku li dij desra slam b ser jkirin an mirar be mirdar t gotin.

Mesela 20: Mirdara heywan a ku xna pekn p ra tune; mna mas, pak e.

Mesela 21: Mirdara heywan a ku xna pekn p ra heye, andamn b rih w-w mna prt, (pir, hir) qo, pak, l endamn rihdar w-w; mna goşt erm j, necis e.

Mesela 22: Eedamn se beraz teva ku li ser erd dijn, i mirary wan i j jndar wan, necs in.

Mesela 23: Mirov mir her end teze miribe beden w-w sar ne bibe j (xnc endamn b rih w-w; wek neynik, por diran) hem beden w-w, necis e.

Mesela 24: Her dem s heb xusln mir qedya, bedev w-w j pak dibe.

Mesela 25: Her kesek di rya Xwed da ji bo parastina slam şer dike, eger li qada ceng b kuştin hema li wder bimire, beden w-w pak e hewc bi xusl kefen j tune.

Hukmn xn

Mesela 26: Xna mirov her heywan ku xna pekn p ra heye mna mirşk m, necis e.

Mesela 27: Heywan ku xna pekn p ra tune mna mas mş, pak e.

Mesela 28: Xna ku di hundur hk da ye necis nne, l ihtiyata musteheb ew e ku mirov xwe (ji xwarina w) biparze.

Mesela 29: Xna ku ji dirana (pidya) t eger bi tk tevlihev be d xya nebe, pak e. Di v hal da, ji daqulandina tk ra j astengek tune.

Necisbna tiştn pak

Mesela 30: Eger tiştek pak li tiştek necis bikeve yek ji wan her du wusa ku şil be şilatya w li ya din bikeve, tişta pak necis dibe.

Mesela 31: Her gava ku mirov nizanibe tişta pak necis bya an ne, pak e.

Mesela 32: Xwarin vexwarina tiştn necis heram e.

Mutehhirat (yn pak dikin)

Mesela 33: Muhehhirat, yan tiştn ku tiştn necis pak dikin. Yn pak dikin pk tn ji:

1- Av.

2- Erd.

3- Tav.

4- slam.

5- Berterefbna necaset.

Hukmn ava

Ji bo av bexşn tvel hene ku naskirina wan ji bo me, bona btir frbna meseln di bar w da ne, arkar dike.

Mesela 34: Av, an mudaf e an j mutleq:

Ava mudaf: Ava ku ji tiştek b girtin; mna ava sv zebeş. An j bi tiştek ewqas tevlihev be ku j ra av ney gotin, mna şerbet.

Ava mutleq: Ava ku mudaf nebe.

Mesela 35: Hukmn ava mudaf:

* Mimlun e ku ava mudaf tiştek ps paqij bike, lbel tu car tişta necis pak nake.(Yan ji mutehhirat nne.)

* Eger necis l keve, necis dibe. Her end necaset km be, bn an reng an tama av neguhure.

* Desmj xusl bi w, betal e.

Bexşn ava mutleq

Mesela 36: Av, an ji erd dikele an ji ezman dibare an ne dikele ne j dibare. Ava ku ji ezman bibare, baran e. ava ku ji erd dikela, eger biherike; mna ava kan co ava herik ye. eger neherike, ava br e. ava ku ji erd nakele ji ezman nabare, eger qasa ku di mesela din ew b, be kur eger ji v miqtar kmtir be hindik, km e.

Mesela 37: Miqdara ava ku chek bi dirjaya, bareya kraya w kmtir 3.5 buhust e tij ke an giranya w 377/419 kg. be, kur e.

Ava km

Mesela 38: Ava km awa li necaset bikeve, necis dibe. Meger gel pest li tişta necis bikeve ku di v hal da ten ch ku li necaset ketye ji w şnde necis dibe; mna tiştaku av tda ye li ser tişta necis da b rijandin, ten ava ku li tişta necis ketye necis dibe. L ava ku li jor di hundur kasik da maye, pak e.

Mesela 39: Eger ava km a necis bi ava kur an bi ya herik ve b girdan (bikeva nav), pak dibe. L ihtiyata wacib ew e ku ava kur ana ya herk bi w ra tevlihev bin, meselen: eger kasika (misn an tiştek din) ava km a ku necis bye bi serkanya ava kur b girdan av li ser da vekin, pak dibe. Lbel eger bn an reng an tama necaset girtibe, gerek qasa ku bi w ra tevlihev bibe ku bn an renga an tama necaset d nemne.

Avn kur, herik br

Mesela 40: Hem qismn ava mutleq, xnc ava qell ku heya bn an reng an tama necaset ne girtibe, pak e; l her cara ku ji ber lketina bi ncaset ve, bn an reng an tama necaset xwe va girtibe necis dibe (ji ber v yek, ava herik, kur heya baran j di v hukm da mna hev in).

Mesela 41: Ava boryn avahya ku giraday serkanya kur e, di hukm ava kur da ye.

Mesela 42: Hinek ji taybetyn ava baran weha ye:

* Eger baran li ser tiştek necis ku nacisa bi xwe li ser nebe, carek bibare (ew tişt) pak dibe.

* Eger (baran) li ser xale ( tiştn t raxistin) kincn necis bibare, pak dibe lazim nake b givaştin.

* Eger (baran) li ser erd necis bibare, (erd) pak dibe.

* Her dem ava baran di chek da kom be, ger ji kur kmtir be, herweha tişta necis di hal da baran dibare, di nav w da bişon, heya dema ku bn an reng an tama necaset ne girtibe xwe, pak e.

Em awa tiştn necis bişon?

Mesela 43: Bona pak-kirina tiştn necis, gerek ser da necaset j paqij kir, paş awa b şştin, ew di meseln (din) de were.

Mesela 44: Firaqa necis, pişt paqijkirina necaset, eger carek b şştin bes e. L bi km gerek s car b şştin.

Mesela 45: Mirov dikare weha firaqa necis bişo:

Bi ava kur: Ew carek bixe nav av derxe.

Bi ava km: Ew sr car tij kir b rtin. An s car hinek av birjin hundur her s car bila wusa b twerdan ku av bigihe chn necis b rtin.

Mesela 46: Xale, kinc wek wan ku av dikişnin hundur xwe bikaribin bn givaştin herweha bi ava km pak dikin, gerek pişt her car şştin ew bigivşin da ku ava ku di nava wan da ye bila b derketin an bila bi şiklek din av j derxin, helbet di ava kur herik da j, ji ber ihtiyata wacib givaştin lazim e.

Erd

Mesela 47: Eger bin nig (p) an bin sol gava rn necis bibe, bi rven an bi erd kişandina nig, pak dibe. Bi şerta ku necisa bi xwe paqij bibe erd gerek:

1- Pak be.

2- Ziwa be

3- Ax, xz (qm), kevir wek wana be.

Mesela 48: Eger ji ber rven an bi erd ve kişandin, necaseta bin sol an nig paqij be, pak dibe. L baştir ew e ku kmtir panzdeh gav bimeşe.

Tav

Mesela 49: Tav (gel şertn ku ew bn) van tişta ra pak dike:

* Erd.

* Avahyan tiştn ku di w da hatye karandin, mna der pencere.

* Dar gya

Mesela 50: tav bi van şerta, pak dike:

1- Tişta necis şil be. Bi qasa ku eger tiştek l ket bila şil bibe.

2- Gel l xistian tav, bila tişta şil ziwa bibe. L eger şil bimne, pak nabe.

3- Tiştek, mna ewr an perde bila nebe asteng lxistina tav. Meger ewqas tenik be bila ji pşya lxistan tav negire.

4- Bila tav ten bi xwe, ew-ew ziwa bike. Meselen bila bi arkarya ba ziwa neke.

5- Gava lxisti tav, necaset bila li ser w-w tişt nebe. Vca eger necaset hebe, berya lxistina tav bila b paqij kirin.

6- Alyn derva hundurn dwar an erd bila carek da ziwa bike. Vca eger ry w ro ziwa bibe hundur w sib, ten ry w pak dibe.

Mesela 51: Eger erd mna w necis bibe, l şilat p ra tune be, mirov dikare miqtarek av an tiştek din ji bo şilbna bibe sedem, li ser w b rtin pişt ra bila tav l xe ew pak bike.

slam

Mesela 52: Kafir ku necis e, eger her du şehadeta bibje, dibe Misilman. Yan bila bje:

اشهد ان لااله الّاالله و اشهد انّ محمّدا رسول الله

Eşhedu en la lahe illallah we eşhedu enne Muhemmeden Reslullah

bi slam ra, beden w-w teva pak dibe.

Berterefbna necaset a bi xwe

Mesela 53: Di du ch da bi berterefbna necaset, tişta necis pak dibe hewcetya ji bo şştin tune.

a: Beden heywan, mna nukul mirşka ku xwarina necis xwarye, gava ku necaset ji nukul w here, pak e.

b: Hundur beden, mna hundur dev, poz goh. Meselen eger gava firekirina dirana ji pidya xn were di nav tk da xya nebe, hundur dev pak e lazim nake tev xwe t werde. Lbel fire eger li xn bikeve bi ihtiyata wacib, necis dibe, her end hundur dev be.

Desmj

Kesek nimj dike gerek berya nimjkirin, desmj kirtibe xwe ji bo bi channa v ibadeta mezin hazir bike.

Di hinek cha da xnc desmj gerek xusl j bi ch bne; yan beden teva bişo her cara ku nikaribe desmj an xusl bigire, gerek dl wan emelek din bi nav teyemmumbi ch bneku di v beşa han da em hukmn wana hn bibin.

Em awa desmj bigirin?

Mesela 54: Ji bo bi channa desmj, mirov gerek ser da ry xwe paş dest rast paş w ra dest ep bişo. Pişt re şilatya ku ji ava desmj di dest da maye, bila ser mesh bike. Yan dest xwe li ser xwe bikişne paş nig rast di dawy da j bila nig ep mesh bike.

Beyana kiryarn desmj

Şştin

Mesela 55: Di desmj da mirov gerek di ser da ry xwe ji ch ku por ser derdikeve heya dawya eng, ji jor bi jr ve t şştin ji bo ku yeqn bike bila miqdara ferz bişo, gerek hinek ji dora sret xwe j bila bişo.

Mesela 56: Pişt şştina r, gerek dest rast paş w dest ep ji inşk heya ser tilyan b şştin.

Mesela 57: Ji bo ku yeqn bike bila inşk teva bişo, gerek miqdarek ji inşk jortir j bila bişo.

Mesela 58: Kesek ku berya şştina r, dest xwe heya bazind şştye, dema girtina desmj gerek heya ser tilyan bişo. eger ten heya bazind bio, desmja w-w betal e.

Mesh (dest kişandin)

Mesela 59: Beşek ji ar beşn ser ku jora en ye (pşya) ser ch mesh ye.

Mesela 60: mesha ser, gerek bi qasek be ku eger kesek dt, bibje mesh kir.

Mesela 61: Ihtiyata musteheb ew e ku ser bi beraya s til yn girt dirjya tilyek mesh b kirin.

Mesela 62: Lazim nake mesha ser li ser erm ser be, belk li ser por pşya ser j rast e. Lbel kesek ku por pşya ser w dirj e ku meselen eger şe bike were ser beşek enya w-w an here ch din y ser , gerek bin myn por mesh bike an nveka ser xwe vebike bila erm ser mesh bike. Eger porn ku li ser av da xwe dirje an bi alyn din n ser da dibe li pşya ser kom bike ser mesh bike an por alyn din n ser hatibe pşya ser mesh bike, betal e.

Mesela 63: Pişt meshkirina ser, gerek bi şilatya ku ji desmj di dest da maye, ser niga ji ser yek pyan heya bilindya ser nig bila mesh bike, l ihtiyata wacib ew e ku heya kawika (nig-p) j bila mesh bike.

Mesela 64: Di mesh da gerek dest li ser ser an li ser niga b kişandin, l eger li dl dest ser an nig xwe li dest bikişne desmj betal e. Lbel eger gava ku dest dikişne ser an p hinek bileqe j ra astengek tune.

Mesela 65: Eger ji bo mesh kam di dest da nemne, nikare bi ava derve (li ber kan an bi avek din) dest xwe şil ke. Gerek ji chn desmj yn din; mna r, bila kamy j bigire bi w mesh bike.

Mesela 66: Kamya dest gerek ew qas be ku li ser ser an p bila şnwar ke.

Mesela 67: Cy mesh (ser ry nigan-pyan) gerek ziwa be. Ji ber v yek eger ch mesh şil be, gerek ziwa ke. L eger kamya w ew qas km be ku nebe asteng ji bo şnwara kam ya dest li ser wan, j ra astengek tune.

Mesela 68: Di navbera dest ser an pyan da gerek tiştek mna laik, kum, gore an sol tune be; i qas j tenik bin kam bigihje erm (xnc di hal neary da).

Mesela 69: Eger di navbera karn desmj da qasek navber bikeve ku dema bixwaze chek din bişo an mesh bike, kamya chn ku berya w şştye an mesh kirye, ziwa be, desmj betal e. L eger ten kamya ch ku pşya ch dixwaze bişo an mesh bike, ziwa bye; meselen gava ku dixwaze dest ep bişo, kamya dest rast ziwa bye serav j şil be, baştir ew e ku dsa desmj ji ser da bigire.

Şertn desmj

Mesela 70: Gel hebna şertn jr, desmj durist l bi tunebn heya şertek j, ji wan, desmj beta l:

1- Ava desmj bila pak be (necis nebe).

2- Ava desmj bila mubah be (xesb nebe).

3- Ava desmj bila mutleq be (mudaf nebe).

4- Firaqa av a desmj bila mubah be (ew b beyan kirin).

5- Firaqa av a desmj bila zr zv nebe (ew b beyan kirin).

6- Endamn desmj bila pak be.

7- Astengek ji bo gehştina av ji endamn desmj ra bila tune be.

8- Bila bi qesd nzkbn b rya desmj bigire.

9- Bila rz riayet bike (bi w şikla ku di emeln desmj da derbas b).

10- Bila muwalat (li pey hev) riayet bike. (Bila navbera nekeve nav emeln desmj).

11- Bila ji bo karn desmj ji kesek din arkar negire.

12- Ji bo karandina av bila j ra astengek tune be.

13- Ji bo girtina desmj bila wext hebe.

Diyara şertn desmj

Mesela 71: (Girtina) desmj bi ava necis mudaf betal e; an bizanibe ew av necis an mudaf e an nizanibe an j ji br kiribe.

Mesela 72: Ava desmj gerek mubah be. Ji ber v yek di chn şr da desmj betal e:

* Girtina desmj bi ava ku xwedy w raz nebe.

* Ava ku diyar nebe xwdy w raz ye an ne.

* Ava ku wexf hinek yn taybet hatibe kirin, xnc ji bo wan kesan; mna (ava) hewz di hinek medresan da ku wexf feqyn w medres ne ch desmja hinek mizgeftan ku wexf wan kesan e ku di wder da nimj dikin.

Mesela 73: Girtina desmj ji emn mezin, eger i mirov nizanibe xwedy wan razne an ne, j ra astengek tune. L eger xwedyn wan nehilin kesek j desmj bigire, ihtiyata wacib ew e ku bi ava wan desmj ney girtin.

Mesela 74: Eger av di firaqa op (xesb) da be avek din j tune be, gerek teyemmum b girtin, eger kesek bi w av desmj girtibe, desmja w-w betal e.

Mesela 75: Endamn (chn) desmj; yan r, des mil, nigan gava şştin mesh gerek pak bin.

Mesela 76:Eger tiştek li ser r, dest milan be, ku nehile av bigihje, ji bo girtina desmj gerek (ew tişt ewil) b paqij kirin.

Mesela 77: Eger tiştek li ser chn mesh (pşya ser li ser nigan) be her end bihile av bigihje j, gerek b paqij kirin, ji ber ku gerek di navbera dest ch mesh nebe.

Mesela 78: Xzika pns, lekeyn reng, rn, kirem di hal da ku b crm (tişta ku j av derbas nabe) be, asteng ji bo desmj nne, l eger crm hebe ser erm girtibe, gerek b paqij kirin.

Mesela 79: eger (mirov) bizanibe tiştek li ser chn desmj ve zeliqye, l nizanibe ku ji geştina av pş l digire an ne, gerek ew paqij bike an av bigihne bin w.

Mesela 80: Desmj, gerek weha pk b:

Ewil r, paş mil rast pişt ra j mil ep b şştin paş pşya ser pişt ra j her nig bila b mesh kirin. ji ber v yek ihtihayata wacib (ew e ku) gerek nig rast berya nig ep mesh bike, eger bi v rz desmj ney girtin, (desmj) betal e.

Mesela 81: Muwalat; yan li pey hev pkann nexistina navber di nava kiryarn desmj da.

Mesela 82: Eger di nava desmj da hinek navber be ku dema bixwaze chek bişo an mesh bike şilatya chn din ku berya w ch şştib an mesh kirib, ziwabe, desmj betal e.

Mesela 83: Kesek ku bikaribe kiryarn desmj bi ch bne, gerek ji kesek din arkar negire. ja eger kesek din sret mil w-w bişo an mesh w-w bi ch bne, desmj betal e.

Mesela 84: Kesek ku nikaribe desmj bigire, gerek bi arkarya kesek din desmj bigire; l ew bi xwe kesek j ra desmj dide girtin, her du j gerek nyeta desmj bikin.

Mesela 85: Kesek ku eger bizanibe desmj bigire ew nexweş bikeve an eger av ji bo desmj mesref bike ew t bimne, ji ber ihtiyata wacib gerek desmj negire. L eger nizanibe zirara av j ra hebye desmj bigire, paş fam bike ku j ra zirar hebye, desmja w-w durist e; eger i ihtiyata musteheb ew e ku bi w desmj nimj neke teyemmum bigire. L herweha bi w desmj nimj kir, ihtiyata ew e ku dsa nimj bila ser da bike.

Mesela 86: Desmj gerek bi qesda qurbet (ji bo nzkya Xwed ra) pk b; yan ji bona bi channa fermann Xweday alem b girtin lazim j nake bi ziman xwe bje an di qelb xwe da derbaz bike. Belk hema qasa ku bizanibe desmj digire, bes e. Wusa ku eger j bipirsin: Tu i dik? Bje: Desmj digirim.

Mesela 87: Her dem wext nimj ew qas teng be ku eger mirov bixwaze desmj bigire, nimj teva an j hinek ji nimj ew pişt wext bike, gerek teyemmum bigire. Lbel eger ji bo desmj teyemmum qasek wext lazim e, gerek desmj bigire.

Desmja cebre

Derman ku li ser birn dixin (tişta) mna w datnin ser an j tişta ku bi w birn şikest p t girdan, j ra cebre t gotin.

Mesela 88: Kesek ku li ser chn desmj birn an şikest hebe, eger bikaribe bi halek normal desmj bigire, gerek weha bike (bigire); meselen ser birn vekirye zirara av j ra tune an ser birn girtye, lbel vekirina w mimkn e zirara av j ra tune.

Mesela 89: Herweha birn li ser r an dest milan be ser w vekir be rijandina av ser da j ra zirar be, gerek dora w bişo eger kişandina dest şil li ser j ra zirar tune be, dest şil bila ser da b kişandin.

Mesela 90: Di desmja cebre da gerek chn ku şştin an meshkirina w mumkin be bila b şştin an b meshkirin chn ku mumkin nne, deste şil li ser cebre b kişandin.

Mesela 91: Eger birn an şikest li pşya ser an li ser nigan (chn mesh) be ser w j vekir be, herweha nikaribe ew mesh bike, gerek perek (caw a) pak dayne ser ji ser per bi şilatya av a desmj ku di dest da maye, mesh bike.

Mesela 92: Eger li sret, mil destan end heb cebre hebe, gerek navbera wan b şştin eger cebra li ser li ser ser an li ser nigan be, gerek navbera wan mesh bike di chn ku cebre heye, gerek bi şikla ku di cebre da hate diyarkirin b emelkirin.

Mesela 3: Kesek ku di kefa dest w-w da (li ser) tilyn w-w cebre hebe, di dema desmj da dest şil li ser wan kişandibe, dikare ser nigan j bi w şilaty mesh bike am ji chn din yn desmj şilaty bigire.

Mesela 94: Eger cebre hem sret an yek ji desta teva girtibe j hukm cebre j ra heye desmja cebre bes e teyemmum lazim nake.

Mesela 95: Eger cebre hem beraya ser nig girtibe, l qasek ji aly pyan qasek ji aly jor a nig vekirye, gerek chn ku vekirye ser nig ch ku cebre ye, ser cebr mesh bike.

Mesela 96: Eger cebre zdetir ji ya normal dora birn girtibe rakirina w ne mimkun e, gerek bi destra cebrey emel bike. L ji ber ihtiyata wacib teyemmum j bila bigire; l eger rakirina cebr mimkun e, gerek ew rake.

Mesela 97: Eger di ch desmj an xusl teitek zeliq be ku rakirina w mimkun nebe an ewqas zor be ku nikare tehemul ke, gerek bi destra cebrey emel bike.

Mesela 98: Eger cebre necis be an nabe li ser, dest şil b kişandin; wek dermanek e bi dest dizeliqe, perek pak dayne ser dest şil li ser bikişe.

Mesela 99: Xusla cebre mna desmja cebre ye, lbel ji ber ihtiyata wacib gerek mna tertb bi ch b ann ne itimas. gerek bi dest şil ser cebre b kişandin şştina w bes nne.

Tiştn ku ji bo wan gerek desmj b girtin

Mesela 100: Mirov gerek bona van tişta desmj bigire:

* Ji bo nimjn ferz (xnc nimja cinaz).

* Ji bo tewafa ferz a Kebey.

* Ji bo l dana chek ji bedena li nivsn Quran.

Mesela 101: Eger nimj an tewaf b desmj b kirin, betal e.

Mesela 102: Kesek ku b desmj e, gerek chek ji bedena xwe li nivsn Quran nexe. L ji bo wergera w tiştek nake.

Mesela 103: Kesek ku desmja w-w tune be, baştir e chek ji beden li nav Xweda bi kjan ziman hatibe nivsandin, mna: Xweda God, nexe.

Mesela 104: Ji bo van tişta desmj girtin musteheb e:

* yna mizgeft Dergeh Imama.

* Xwendina Quran.

* Girtna Quran cem xwe.

* Ldana chek ji beden li cild an li haşyeya Quran.

* Zyareta ehl goristan

Tiştn ku dezmj betal dike

Mesela 105: Tiştn ku desmj betal dike pk t ji:

* Derketina mz, xait, gaza mde rv.

* Xew, wusa ku goh nebihze av nebne.

* Tiştn ku eqil dibe; mna dnat, serxoş xeriqn.

* Isthazeya jina.

* Tiştn ku bibe sedema xusl; mna cinabet dest ldana mir.

XUSL

Carna ji bo nimj kiryarn din ku gerek bi desmj bi ch bn, xusl ferz dibe.

Şikl xuslgirtin

Mesela 106: Di xusl da gerek beden, ser sit teva b şştin; ev xusl i ferz be, mna cinabet an j musteheb be, mna xusla roja n. Bi gotinek din, hem xusla di b chann da tu ferqek navbera wan da tun xnc nyeta wan.

Mesela 107: Xusl bi du şikla t pkann: tertb irtimas.

Di xusla tertb da, ewil ser sit t şştin, paş aly rast beden pişt ra j aly ep ( beden t şştin).

Di xusla irtimas da, beden carek ve dikeve nav av. jar ji bona pkanna xusl a irtimas gerek av ewqas be ku mirov bikaribe beden xwe teva bixe nav av.

Şertn duristbna xusl

Mesela 108: hem şertn ku ji bo duristbna desmj hate gotin, di duristbna xusl da j şert e, xnc muwalat (li peyhevbn). Herweha lazim nake beden ji jor da bi jr va b şştin.

Mesela 109: Kesek ku end xusla cinabet j ra ferz e, dikare bi nyeta teva carek xusl bigire.

Mesela 110: Kesek ku xusla cinabet girtibe, gerek ji bona nimj desmj negire. Herweha bi xusln ferz yn din xnc xusla istihaze ya mutewesit, dikare b desmj nimj bike, eger i baştir e desmj b girtin.

Mesela 111: Di xusla irtimas da gerek beden pak be, l di xusla tertb da pakbna beden teva lazim nne. Ji ber v yek eger her beşek berya xusldana w beş bila b şştin, bes e.

Mesela 112: Xusla cebre mna desmja cebre ye.

Mesela 113: Kesek ku rojya ferz girtibe, nikare di hal rojy da xusla irtimas bigire. Ji ber ku rojgir gerek ser teva nexe bin av. L eger ji ry ji brkirin da xusla irtimas girtibe durist e.

Mesela 114: Di xusl da lazim nne hem beden bi dest b şştin herweha digel nyeta xusl, av hem beden şil bike, bes e.